Pan mala golya ghyayachya nahi

 एक व्यक्ती म्हणून रुग्णाशी संपर्क साधणे आणि त्यांच्यासमोर असलेल्या समस्यांचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न करणे हे माझे स्वतःचे उपचार तत्त्वज्ञान आहे. मी पूर्णपणे सहमत आहे की तणावाचे घटक, जीवनात होणारे बदल आणि व्यक्तीची त्यांना पूर्णपणे सामोरे जाण्याची असमर्थता, जमा होतात आणि या त्रासांना कारणीभूत असतात. रूग्णांना माझा पहिला सल्ला आहे की ही परिस्थिती निर्माण करणाऱ्या सवयी बदलण्याचा प्रयत्न करा किंवा बदला - हिप्पोक्रेट्सने दिलेला उत्कृष्ट सल्ला आहे. तथापि, रुग्ण माझ्यापर्यंत पोहचेपर्यंत- जे सहसा वर्षानुवर्षे वाट पाहिल्यानंतर आणि इतर प्रत्येक पद्धतीचा प्रयत्न केल्यानंतर- त्या व्यक्तीला मानसिक आजारासारखी वैद्यकीय समस्या असते. आता मानसिक आजाराच्या टप्प्यावर, व्यक्तीची क्षमता आणि आराम पूर्वस्थितीत आणण्यासाठी वैद्यकीय उपचार आवश्यक बनतात. या टप्प्यावर नुकसान झाले आहे आणि फक्त नुकसान भरून काढण्यासाठी किंवा भरपाई करण्यासाठी वैद्यकीय हस्तक्षेप आवश्यक आहे. रुग्ण मला सांगतात 'मला औषधे घ्यायची नाहीत'. ही परिस्थिती दोन प्रकारे त्रासदायक आहे.

प्रथम, जर तुम्हाला औषधे घ्यायची नसतील तर डॉक्टरांकडे का यावे? आधुनिक वैज्ञानिक वैद्यक परंपरेतून मानसोपचारात एमडी पदवी घेतलेल्या डॉक्टरांना, विशेषत: माझ्यासारख्यांना केवळ औषध देण्याचे प्रशिक्षण दिले जाते हे सर्वज्ञात सत्य आहे. जर तुम्हाला नैसर्गिक उपचारांची अपेक्षा असेल तर तुम्ही नैसर्गिक उपचाराकडे जावे, जर तुम्हाला योगासनाशी संपर्क साधण्याची गरज असेल तर योग प्रशिक्षकाकडे, आहार उपचार पोषण सल्लागार आणि व्यायाम उपचार फिजिओथेरपिस्ट/प्रशिक्षक देतात. मुख्य प्रवाहातील वैद्यकीय उपचारांना पूरक म्हणून मानसोपचारतज्ज्ञ याविषयी सल्ला देऊ शकतात. त्यामुळे जर तुम्हाला वरीलपैकी कोणतीही अपेक्षा असेल तर मानसोपचार तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे हा तुमचा वेळ आणि पैसा वाया घालवणारा आहे. तुम्ही मानसोपचार तज्ज्ञाकडे आल्यास, लिहून दिलेली औषधोपचार करण्यास तयार रहा आणि तुम्ही तुमच्या भीती आणि चिंतांबद्दल चर्चा करू शकता. जर ते तुम्हाला औषधे वापरण्याचा आत्मविश्वास देत नसेल, तर तुम्ही ती न घेण्यास मोकळे आहात. मानसोपचार तज्ज्ञाची शिफारस अजिबात बंधनकारक नाही. (अनिवार्य मानसिक आरोग्य उपचारांच्या फार कमी परिस्थितींशिवाय). परंतू तुमचे उपचार पर्याय काय आहेत हे जाणून घेण्यासाठी मानसोपचार तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे नक्कीच योग्य आहे. काही रूग्ण उपचार इतके भयावह नसतात आणि योग्य माहिती मिळवतात आणि पुढे जातात.

दुसरी अडचण म्हणजे एखाद्याला पर्याय आहे असा विश्वास. मी अगोदर सांगितल्याप्रमाणे; जोपर्यंत एखादी व्यक्ती मानसोपचारतज्ज्ञाकडे पोहोचते, तोपर्यंत बदलता येण्याजोग्या मानसिक अस्वस्थतेचा टप्पा खूप पूर्वीचा असतो आणि अपरिवर्तनीय मानसिक आजाराचा टप्पा आधीच गाठलेला असतो. या टप्प्यावर वैद्यकीय उपचार हा एकमेव प्रभावी पर्याय आहे. यावेळी, प्रत्यक्षात फक्त दोनच पर्याय आहेत- एकतर उपचारामुळे बरे होणे किंवा सतत प्रगतीशील मानसिक आजार. ज्याला स्वतःची खरी परिस्थिती स्वीकारता येत नाही त्याला समजावून सांगणे ही अवघड गोष्ट आहे. बहुतेक मानसोपचारतज्ञ 'काही काळ औषध घ्या', 'मी सौम्य डोस देत आहे' 'मी मानसिक जीवनसत्त्वे देत आहे' वगैरे सांगून पटवून देण्याचा प्रयत्न करतील. सत्य हे आहे की रुग्ण मानसिक नुकसानीच्या पातळीवर पोहोचला आहे ज्याला बरे होण्यासाठी औषधांची नितांत गरज आहे. . रुग्ण आणि कुटुंबीय हे सत्य जितक्या लवकर स्वीकारतील तितके दीर्घकालीन चांगले. उपचार सुरू केल्यावर रुग्ण बरा होतोच, पण पुढील नुकसानही थांबते. ज्याला औषधोपचार घ्यायचा नसेल त्यांनी दुसर्‍या मानसोपचार तज्ज्ञाचे मत घ्यावे. जर दोन किंवा अधिक मानसोपचारतज्ञ सहमत असतील की तुम्हाला वैद्यकीय उपचारांची गरज आहे, तर वैद्यकीय उपचार स्वीकारणे सर्वोत्तम आहे. ज्या मानसोपचारतज्ञांशी तुम्‍हाला सर्वात सोयीस्कर वाटले त्‍यांच्‍याकडे उपचार सुरू करा आणि जोपर्यंत मानसोपचार तज्ज्ञ तुम्‍हाला थांबण्‍याचा सल्ला देत नाहीत तोपर्यंत सुरू ठेवा.